Uçakların Atık Suları Gelecekteki Salgınların Erken Tespitinde Kullanılabilir
Scientific Reports dergisinde yayımlanan ABD-Birleşik Krallık ortak araştırması, uçakların atık su tanklarından alınan numunelerin virüs ve diğer hastalık etkenlerinin ülkeler arasındaki hareketini izlemek için kullanılabileceğini ortaya koydu.
Araştırma kapsamında Mart 2024 ile Ocak 2025 arasında ABD ile Birleşik Krallık arasındaki uçuşlardan toplam 424 atık su numunesi incelendi. Numunelerin 317’sinde, yani yaklaşık yüzde 75’inde Covid-19, influenza A ve B ile solunum sinsityal virüsü gibi en az bir solunum yolu patojeni tespit edildi. Ayrıca 303 numunede norovirüs ve adenovirüs gibi sindirim sistemi hastalıklarıyla bağlantılı en az bir patojene rastlandı.
Çalışmada Covid-19’un XEC varyantının, Birleşik Krallık’tan ABD’ye gelen uçuşların atık su numunelerinde 17 Eylül 2024’te belirlendiği kaydedildi. Aynı varyant, ABD çıkışlı uçuşlarda yaklaşık dört hafta sonra tespit edildi. Araştırmacılar, bu sonucun uçak atık sularının yeni varyantların ülkeler arasındaki yayılımını erken aşamada gösterebileceğine işaret ettiğini belirtti.
Uçuş sonrasında lavatuvar atık tanklarından alınan numunelerin, yolcularla doğrudan temas kurulmadan ve operasyon aksatılmadan incelenebildiği ifade edildi. Araştırmacılar, farklı ülkelerdeki stratejik havalimanlarında benzer sistemlerin kurulması ve verilerin hızlı şekilde paylaşılması hâlinde küresel bir erken uyarı ağı oluşturulabileceğini değerlendirdi.
Bununla birlikte çalışmanın yalnızca iki havalimanı ve iki havayolunu kapsadığı, ülkelerde farklı laboratuvar yöntemlerinin kullanıldığı ve numunelerin yalnızca uçuş sırasında lavatuvarı kullanan yolcuları temsil ettiği belirtildi. Bu nedenle yöntemin yolcular arasındaki gerçek enfeksiyon oranını tek başına ortaya koyamayacağı, ancak salgın gözetimini destekleyen tamamlayıcı bir araç olarak kullanılabileceği vurgulandı.
