Airbus’un Eski CEO’su Enders: Almanya’nın FCAS Tercihi Stratejik Hataydı
Eski Airbus CEO’su ve halen Alman Dış İlişkiler Konseyi (DGAP) Başkanı olan Tom Enders, Almanya’nın Fransa ile yürüttüğü Geleceğin Hava Muharebe Sistemi (FCAS) programına ilişkin dikkat çeken değerlendirmelerde bulundu. Enders, Berlin’in yaklaşık dokuz yıl önce İngiltere yerine Fransa ile yeni nesil savaş uçağı geliştirme kararı almasını “stratejik bir hata” olarak nitelendirdi.
Financial Times’a konuşan Enders, Almanya’nın 2017’de Fransa ile ortak altıncı nesil savaş uçağı programına yönelmesinin arka planında Brexit sonrası oluşan siyasi atmosferin etkili olduğunu ifade etti. O dönemde İngiltere ile savunma sanayii alanındaki yakın iş birliğinin ikinci plana itilmesini eleştiren Enders, “BAE Systems ile olan ilişkimizi korumalı ve geliştirmeliydik” değerlendirmesinde bulundu.
Almanya ile Birleşik Krallık arasında savaş uçağı geliştirme konusunda 50 yılı aşkın bir iş birliği geçmişi bulunduğunu hatırlatan Enders, bu bağın koparılmasının Avrupa savunma sanayii açısından uzun vadeli sonuçlar doğurduğunu savundu. Ona göre, FCAS’in bugün karşı karşıya olduğu liderlik ve iş paylaşımı krizleri, başlangıçta yapılan stratejik tercihin dolaylı bir sonucu.
“Tamamen Milli Alman Jet Projesi Gerçekçi Değil”
Enders, son dönemde Almanya’da gündeme gelen “tamamen milli bir Alman savaş uçağı” fikrine de mesafeli yaklaştı. Böyle bir girişimin hava kuvvetlerinin operasyonel etkinliğini artırmaktan çok sanayi odaklı bir refleks olacağını belirten Enders, bunu “endüstriyel kibir” ve “kaynakların devasa ölçekte yanlış kullanımı” olarak tanımladı.
FCAS’in kurtarılamaması halinde alternatif senaryoların masada olduğunu vurgulayan Enders, İngiltere ile yeniden ortaklık kurulmasının ya da İsveçli Saab ile iş birliğinin daha gerçekçi seçenekler arasında değerlendirilebileceğini söyledi. İngiltere’nin hâlihazırda İtalya ve Japonya ile birlikte yürüttüğü GCAP programını hatırlatan Enders, buna rağmen kapıların tamamen kapanmadığını ifade etti.
FCAS’te Süregelen Anlaşmazlıklar
Fransa, Almanya ve İspanya ortaklığında yürütülen FCAS programı, 2040’lı yıllarda mevcut savaş uçaklarının yerini alması planlanan altıncı nesil bir hava muharebe sistemi geliştirmeyi hedefliyor. Program sadece yeni bir savaş uçağını değil, insansız hava araçları, sensör ağları ve veri paylaşım altyapısını da kapsayan bütünleşik bir sistem yaklaşımına dayanıyor.
Ancak taraflar arasında özellikle teknik özellikler, liderlik paylaşımı ve sanayi iş bölümü konularında uzun süredir görüş ayrılıkları yaşanıyor. Fransa’nın nükleer silah taşıyabilen ve uçak gemisine uyumlu bir platform talebi ile Almanya’nın farklı operasyonel öncelikleri, proje içindeki ayrışmayı derinleştiren unsurlar arasında gösteriliyor.
Yaklaşık 100 milyar avroya ulaşabileceği belirtilen FCAS, Avrupa savunma iş birliğinin en iddialı girişimlerinden biri olarak görülüyordu. Ancak son dönemde artan belirsizlikler, bazı Avrupa ülkelerinin ABD yapımı F-35 gibi alternatif platformlara yönelmesine yol açtı.
