Bir Uçak Nasıl Zamanında Kalkar? İGA’nın Cirium OTP Ödülüne Yakın Markaj

Bir Uçak Nasıl Zamanında Kalkar? İstanbul Havalimanı’nın Cirium OTP Başarısının Arkasındaki Görünmeyen Operasyonu
Bir yolcu için “zamanında kalkış”, terminal ekranında planlanan saatin yanında görülen yeşil bir ibareden ibaret olabilir. Oysa o tek satırlık bilginin arkasında; hava trafik kontrolünden yer hizmetlerine, yakıt ikmalinden bagaj sistemlerine kadar uzanan ve saniyeler içinde kusursuz şekilde senkronize olması gereken dev bir operasyon bulunuyor.

İGA İstanbul Havalimanı, bu operasyonel başarı sayesinde havacılık verisi ve analitiği alanında dünyanın önde gelen kuruluşlarından Cirium tarafından yayımlanan 2025 On-Time Performance (OTP) Review kapsamında Platin Ödülü’ne layık görülmüştü. Ödülü İGA CEO’su Selahattin Bilgen bu yılın Şubat ayında düzenlenen törenle teslim almıştı

Peki bu ödül tam olarak neyi ifade ediyor? Zamanında performans nasıl ölçülüyor? Ve milyonlarca yolcunun farkına bile varmadan işleyen hangi süreçler bu başarıyı mümkün kılıyor?

Cirium OTP Ödülü Nedir?
117 yıllık kurumsal geçmişe sahip Cirium, küresel havacılık sektöründe veri ve analitik alanında referans kabul edilen kuruluşlardan biri olarak öne çıkıyor. Her yıl yayımladığı On-Time Performance Review raporunda dünyanın önde gelen havayolları ve havalimanlarını zamanında kalkış ve varış performanslarına göre değerlendiriyor. Ancak Platin Ödülü, yalnızca belirli bir yılda elde edilen yüksek bir performansı değil, yıllar boyunca sürdürülen operasyonel istikrarı ve gelişimi ödüllendiriyor.

Cirium CEO’su Jeremy Bowen, ödülün değerlendirme kriterlerini şu sözlerle açıklıyor:
“2024 yılında Platin Ödülü’nü mükemmellik ödülü olarak getirdik. Bunun nedeni yalnızca uçuşların zamanında kalkması değil. Organizasyonun hangi rotalara uçtuğuna, ağının ne kadar karmaşık olduğuna, yolcu hacmine ve gecikmelerin yolcular üzerindeki gerçek etkisine bakıyoruz.”

Bu yaklaşım, performans değerlendirmesinin yalnızca dakikalarla ölçülen gecikmelerden ibaret olmadığını gösteriyor. Rota çeşitliliği, operasyonun karmaşıklığı, yolcu sayısı ve yolcu deneyimi de değerlendirme sürecinin önemli parçalarını oluşturuyor.

İstanbul Havalimanı Neden Öne Çıkıyor?
İGA İstanbul Havalimanı’nın başarısını anlamak için önce operasyonun ölçeğine bakmak gerekiyor.
İGA CEO’su Selahattin Bilgen’in paylaştığı verilere göre İstanbul Havalimanı, 2025 yılında yaklaşık 84,3 milyon yolcuya hizmet verirken 547 bin uçuşu yönetti. Günlük ortalama 1.707 uçuş ile havalimanı tarihinin en yoğun operasyonel dönemlerinden biri yaşandı.

Bu ölçekte bir operasyonun zamanında yürütülebilmesi, yalnızca tek bir ekibin başarısıyla açıklanabilecek bir durum değil. Hava trafik kontrolü, havayolları, yer hizmetleri kuruluşları ve havalimanı işletmesinin aynı hedef doğrultusunda kesintisiz koordinasyon içinde çalışması gerekiyor.

Zamanında Performans Nasıl Ölçülüyor?
Cirium’un değerlendirme sistemi yalnızca kalkış saatlerine odaklanmıyor. Performans çok sayıda operasyonel kriter birlikte değerlendirilerek hesaplanıyor.

Bunlar arasında:

• Havalimanının uçtuğu rota ve destinasyon ağı,
• Operasyonun karmaşıklığı,
• Yıllık ve günlük yolcu hacmi,
• Gecikmelerin yolcular üzerindeki etkisi,
• Operasyonel sürdürülebilirlik ve istikrar

gibi birçok unsur bulunuyor. Bu yöntem sayesinde dünyanın en yoğun aktarma merkezleri ile daha küçük ölçekli havalimanları aynı kriterlerle değerlendirilmek yerine kendi operasyonel gerçeklikleri içerisinde analiz ediliyor.

Üç Yılda Dikkat Çeken Yükseliş
Cirium verilerine göre İstanbul Havalimanı’nın zamanında kalkış performansı son üç yılda düzenli şekilde yükseldi.

• 2023: %68,62
• 2024: %76,28
• 2025: %80,72

Aynı dönemde İstanbul Havalimanı, Cirium’un büyük havalimanları sıralamasında 51’inci sıradan 19’uncu sıraya yükseldi. Jeremy Bowen bu gelişmeyi “istikrarlı ve ölçülebilir bir operasyonel iyileşme” olarak tanımlıyor. Platin Ödülü’nün temelinde de tek yıllık başarıdan ziyade bu sürdürülebilir gelişim yer alıyor.

Görünmeyen Operasyon

Bir uçağın zamanında kalkabilmesi için terminalde yolcuların gördüğünden çok daha fazlası gerçekleşiyor.
Uçak park pozisyonuna yanaştığı andan itibaren birçok operasyon aynı anda başlıyor:

• Yolcuların tahliyesi
• Bagaj ve kargo boşaltılması
• Yakıt ikmali
• Kabin temizliği
• İkram yüklemesi
• Teknik kontroller
• Yeni bagaj ve kargonun yüklenmesi
• Boarding hazırlıkları
• Slot koordinasyonu
• Pushback planlaması

Bu süreçlerin her biri belirli zaman aralıklarında tamamlanmak zorunda. Zincirin herhangi bir halkasında yaşanacak birkaç dakikalık gecikme, sonraki operasyonları da etkileyebiliyor. Selahattin Bilgen bu görünmeyen operasyonu şu ifadelerle anlatıyor: “Yolcularımız için suyun yüzeyinde her şey sakin ve akıcı görünürken, suyun altında 7/24 çalışan binlerce uzmanımız ve ileri teknolojik altyapımızla kusursuz bir koordinasyon sergiliyoruz.”

Başarının Temelinde Koordinasyon Var
Jeremy Bowen’a göre İstanbul Havalimanı’nı farklı kılan en önemli unsurlardan biri, Avrupa, Asya, Afrika ve Orta Doğu’yu birbirine bağlayan küresel bir aktarma merkezi olması. Bu ölçekte faaliyet gösteren bir hub’da zamanında performansı artırmak yalnızca havalimanı işletmesinin değil; havayolları, yer hizmetleri kuruluşları ve hava trafik kontrolü arasında kurulan güçlü koordinasyonun da sonucu. Bowen, verilerin İstanbul Havalimanı’nın yalnızca performansını yükseltmediğini, aynı zamanda bu seviyeyi korumayı başardığını gösterdiğini belirtiyor.

Teknoloji Operasyonun Merkezinde
Büyük ölçekli havalimanlarında operasyon yönetimi artık yalnızca insan gücüne değil, gelişmiş dijital altyapılara da dayanıyor. Uçuş verilerinin gerçek zamanlı takip edilmesi, yer hizmetleri planlaması, slot yönetimi ve operasyonel risklerin önceden tespit edilmesi gibi süreçler, zamanında performansın korunmasında kritik rol oynuyor. Selahattin Bilgen de operasyonun “ileri teknolojik altyapı” ile desteklendiğini vurgularken, Cirium ile yürütülen veri odaklı yaklaşımın da performans yönetiminin önemli bileşenlerinden biri olduğuna dikkat çekiyor.

Yeni Hedef Daha Büyük Operasyonu Aynı Başarıyla Yönetmek
İGA açısından Platin Ödülü bir sonuçtan çok yeni bir başlangıç olarak görülüyor. 2025 yılında yaklaşık Türkiye nüfusuna yakın sayıda yolcuya hizmet veren İstanbul Havalimanı’nın önümüzdeki dönemde yolcu ve uçuş sayısını daha da artırması bekleniyor. Bu büyüme, operasyonel performansın korunmasını daha da kritik hale getiriyor. Cirium’un değerlendirme metodolojisine göre artan trafik hacmine rağmen yüksek zamanında performans oranını sürdürebilmek, düşük hacimde aynı başarıyı yakalamaktan çok daha zor.

İstanbul Havalimanı için önümüzdeki dönemin en önemli hedeflerinden biri de, artan operasyonel yoğunluğa rağmen bugün ulaşılan %80,72 zamanında kalkış performansını korumak ve daha da yukarı taşımak olacak.

#reklam marka yer aldığı için