ABD ile İran Arasında 14 Maddelik İslamabad Mutabakat Zaptı Maddeleri Açıklandı
ABD ile İran Arasında 14 Maddelik İslamabad Mutabakat Zaptı’nın Maddeleri Açıklandı
ABD ile İran arasında 107 gün süren savaşın ardından hazırlanan ve kalıcı ateşkes ile kapsamlı normalleşme sürecini öngören 14 maddelik İslamabad Mutabakat Zaptı’nın taslak metni kamuoyuna yansıdı. Guardian’ın aktardığına göre ABD’li yetkililer taslak metni gazetecilerle paylaşırken, resmi imza töreninin cuma günü gerçekleştirilmesi planlanıyor.
Taslak metne göre taraflar, mutabakatın imzalanmasıyla birlikte Lübnan cephesi dahil tüm bölgelerde askeri operasyonları derhal ve kalıcı olarak durdurmayı, birbirlerine karşı güç kullanmamayı ve yeni bir çatışma başlatmamayı öngörüyor. Metinde ayrıca tarafların birbirlerinin egemenliğine ve toprak bütünlüğüne saygı göstermesi, iç işlerine müdahale etmemesi ve Lübnan’ın egemenliği ile toprak bütünlüğünün korunmasına yönelik hükümler yer alıyor.
Taslak kapsamında ABD ve İran’ın en geç 60 gün içerisinde nihai barış anlaşmasını müzakere ederek sonuçlandırması hedefleniyor. Tarafların karşılıklı mutabakatı halinde bu süre uzatılabilecek.
Metne göre ABD, mutabakatın imzalanmasının ardından İran’a yönelik deniz ablukasını ve diğer kısıtlamaları kaldırma sürecini başlatacak ve bunu 30 gün içinde tamamlayacak. Nihai anlaşmanın ardından ise ABD güçlerinin İran çevresinden 30 gün içinde çekilmesi öngörülüyor.
İran’ın da Hürmüz Boğazı ile Umman Körfezi arasındaki ticari gemi trafiğini ücretsiz ve emniyetli şekilde yeniden başlatması, mayın temizleme ve teknik çalışmaların ardından 30 gün içinde tam seyrüseferin sağlanması planlanıyor. Ayrıca İran’ın Umman Sultanlığı ve Körfez ülkeleriyle birlikte Hürmüz Boğazı’nın gelecekteki yönetimi ve denizcilik hizmetlerine ilişkin düzenlemeleri uluslararası hukuk çerçevesinde müzakere etmesi öngörülüyor.
Taslakta ABD’nin, bölgesel ortaklarıyla birlikte İran’ın yeniden inşası ve ekonomik kalkınması için en az 300 milyar dolarlık bir plan hazırlaması da yer alıyor. Uygulama mekanizmasının ise nihai anlaşmada belirlenmesi planlanıyor.
Metin ayrıca Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi kararları, Uluslararası Atom Enerjisi Ajansı kararları ile ABD’nin birincil ve ikincil yaptırımları dahil tüm yaptırımların belirli bir takvim doğrultusunda kaldırılmasını öngörüyor. Ancak yaptırımların kaldırılması, İran’ın nükleer programına ilişkin yükümlülüklerini yerine getirmesine bağlanıyor.
Nükleer program konusunda İran’ın nükleer silah geliştirmeyeceği belirtilirken, zenginleştirilmiş uranyum stoklarının UAEA denetiminde seyreltilerek bertaraf edilmesi asgari şart olarak yer alıyor. Tarafların ayrıca uranyum zenginleştirme faaliyetleri ve İran’ın sivil nükleer ihtiyaçlarını nihai anlaşmada ele alması planlanıyor.
Taslak metne göre nihai anlaşmaya kadar İran mevcut nükleer program seviyesini koruyacak, ABD ise yeni yaptırım uygulamayacak ve bölgeye ilave askeri güç konuşlandırmayacak.
Metinde ayrıca ABD Hazine Bakanlığı’nın İran petrolü, petrol ürünleri ve türevlerinin ihracatı ile bunlara ilişkin bankacılık, sigorta ve taşımacılık işlemlerine yönelik muafiyetler yayımlaması, İran’a ait dondurulmuş fon ve varlıkların serbest bırakılması için gerekli lisans ve izinlerin verilmesi, anlaşmanın uygulanmasını denetleyecek ortak bir mekanizma kurulması ve nihai anlaşmanın Birleşmiş Milletler Güvenlik Konseyi’nin bağlayıcı kararıyla onaylanması da öngörülen hükümler arasında yer alıyor.
